Opinn fundur samtakanna Til vinstri við ESB, haldinn í Reykjavík 13. September, krefst þess að ríkisstjórnin virði niðurstöður nýafstaðinnar þjóðaratkvæðagreiðslu eins og heitið hafði verið, og dragi þegar í stað með formlegum og afgerandi hætti umsóknarbeiðni Íslands um aðild að Evrópusambandinu til baka. Í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar var því ítrekað haldið fram af hálfu ráðherra ríkisstjórnarinnar að fyrri aðildarumsókn hefði aldrei verið formlega afturkölluð og gæti því virkjast hvenær sem ríkisstjórn teldi ástæðu til.

Nú hefur meirihluti þjóðarinnar sagt hug sinn gagnvart slíkri aðildarumsókn að Evrópusambandinu; þar vilji menn ekki inn. Það er því í hæsta máta ólýðræðislegt að fara ekki að vilja kjósenda í þessu efni.

Í umræðum sem fram fóru á ótal fundum sem samtök vinstri manna, Til vinstri við ESB, efndu til í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar kom fram vaxandi andstaða gegn innlimun Íslands í Evrópusambandið og var þá horft til yfirráða yfir auðlindum til sjávar og sveita og áhrifa fjármagns og hernaðarhagsmuna innan Evrópusambandsins sem færðust nú mjög í aukana. Af þessum sökum vildu menn ekki lengra inn í sambandið en þó er orðið með samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, EES, sem þegar hefur neytt markaðslausnum upp á þjóðina meira en góðu hófi gegnir. Það er því alröng staðhæfing af hálfu ríkistjórnarinnar að meirihluti þjóðarinnar hafi verið að biðja um styrkingu á EES samningnum.

Þjóðaratkvæðagreiðslan var mörgum erfið en jafnframt lærdómsrík. Mikilvægt er að álitamál sem upp komu, ásakanir um upplýsingaóreiðu, óeðlileg utanaðkomandi afskipti, fjármálaleg og pólitísk, fái opna umræðu svo rangar fullyrðingar sem fram er haldið fái ekki framhaldslíf.

Samtökin Til vinstri við ESB munu beita sér fyrir slíkri opinni umræðu um samskipti Íslands við Evrópusambandið.

Kæru félagar 

Ég óska okkur öllum til hamingju með niðurstöðu þjóðarinnar þann 29. ágúst. Sömuleiðis vil ég þakka ykkur öllum fyrir góðan stuðning og frammistöðu í baráttunni fyrir okkar málstað.

Nú leyfum við okkur að fagna unnum sigri en samtökin okkar munu samt halda vöku sinni og berjast áfram gegn ESB-væðingu Íslands í hvaða mynd sem hún birtist næst.

Á næstu vikum leggjum við á ráðin um næstu skref.

Með bestu þökkum og góðri kveðju,

f.h. framkvæmdastjórnar Til vinstri við ESB 

Þorsteinn Bergsson, formaður

Írland spratt ekki upp úr öskustónni við það eitt að gerast aðili að Evrópusambandinu, þá Efnahagsbandalagi Evrópu – það er reyndar langt því frá. Þetta er miklu flóknari saga og á hún rætur sínar að rekja til áranna í kringum 1950. En fyrst þarf þó að fara aðeins framar í sögu landsins.

Árið 1932 var sett á verndarstefna þar sem erlendum fyrirtækjum var meira eða minna meinað að fjárfesta og/eða hasla sér völl á Írlandi. Control of Manufactures Acts var þetta kallað og var fyrst og fremst gert til þess að tryggja írsk yfirráð í fyrirtækjum á írskri grund. Þetta var á dögum Írska fríríkisins (1922-1937) en 1932 var minnihlutastjórn á írska þinginu (The Dáil) sem var leidd af Éamon de Valera og flokki hans Fianna Fáil sem vann stórsigur í kosningum en náði þó ekki hreinum meirihluta. Það er í minnum haft að nokkrir þingmenn flokksins komu vopnaðir til þings og segir það meira en mörg orð um andrúmsloftið sem ríkti og undirliggjandi þjóðernishyggjuna. Þannig var líka Control of Manufactures Acts líklega að mestu sprottið af tortryggni í garð Englendinga. En hvað svo sem það var nákvæmlega þá stóð þetta ástand þangað til sú stjórn tók við völdum, er sat á árunum 1948–1951. Þá stjórn leiddi John Costello frá Fine Gael og var hún söguleg, ekki síst vegna þess að þá lauk langri valdatíð Éamon de Valera sem ríkisstjórnarleiðtoga – en hann var leiðtogi stjórnar á Írlandi samfleytt frá 1932-1948 (embættið fékk ekki heitið taoiseach fyrr en 1937).

Stjórn Costellos var samsteypustjórn margra flokka og hún ákvað að taka upp virkari stefnu í iðnaðaruppbyggingu og það kallaði á endurskoðun laga frá 1932. Árið 1949 var ný stofnun, Industrial Development Authority (IDA), sett á laggirnar. IDA komst fljótt að þeirri niðurstöðu að útflutningsmiðuð iðnvæðing væri eina raunhæfa leiðin til að þróa efnahag landsins.

Árið 1956 styrktist starf IDA enn frekar með innleiðingu styrkja til fjárfestinga auk 50% skattalækkunar á útflutningstekjur í fimm ár. Þessi skattalega ívilnun þróaðist síðar yfir í það skatthlutfall á fyrirtæki sem enn þekkist í dag. Það skatthlutfall er ekki óumdeilt og oft vísað til þess að ofsagróði sumra af þessum stóru fyrirtækjum skili sér ekki nægjanlega til samfélagsins hvorki í formi skatt né sem laun til þeirra sem verst eru sett og á lægsta kaupinu.

Þrátt fyrir endalausar skærur á milli Englands og Írlands vegna N-Írlands komst á tollfrjáls aðgangur að breska markaðnum árið 1965 þegar samningurinn Anglo-Irish Free Trade Agreement var undirritaður. Á áttunda áratugnum varð enn bættari hagur að veruleika þegar landið gekk í EB árið 1973. En þá opnuðust markaðir á meginlandinu sem áður höfðu ekki verið nýttir sem skyldi, fyrst og fremst vegna þess að allt viðskiptaumhverfi Írlands var sögulega séð mjög bresk-miðað.

En það var ekki allt sem sýndist og uppgangi þeim sem áður hefur verið lýst fylgdu ágallar. Gerð var grein fyrir þeim í plaggi sem heitir Telesis-skýrslan en hún var birt 1983. Niðurstöður Telesis voru þær helstar að iðnaðaruppbygging Írlands væri of háð erlendri fjárfestingu á meðan innlend fyrirtæki sætu eftir. Þessi greining birtist síðar með skýrari hætti árið 1994 þegar IDA var endurskipulagt í þrjár sjálfstæðar stofnanir: Forfás, sem hafði yfirumsjón með stefnumótun; Forbairt (nú Enterprise Ireland), sem fékk það hlutverk að styðja við innlendan atvinnurekstur; og IDA Ireland, sem bar ábyrgð á erlendri fjárfestingu.

Erlend fjárfesting

Á sjöunda áratugnum stofnuðu erlend fyrirtæki eða samsteypur 350 ný fyrirtæki á Írlandi, þar á meðal bresk, bandarísk, þýsk og hollensk fyrirtæki. Meðal fyrstu fyrirtækjanna sem komu til landsins – og eru enn starfandi þar í dag – voru Leo Laboratories (1959), Warner-Lambert (1960), General Electric (1963) og Pfizer (1969). Á sjöunda áratugnum stóð erlend fjárfesting undir 70% af nýjum störfum og 90% af auknum útflutningi á framleiðsluvörum. Þetta var vitaskuld ÁÐUR en Írar gengu í EB.

Er fram liðu stundir fór IDA að skilgreina hvert skyldi stefna í iðnaði og þá var ákveðið beina sjónum að fyrirtækjum sem talin voru líkleg til að verða leiðandi áður en þau urðu almennt þekkt og eftirsótt af öðrum ríkjum sem unnu að atvinnuuppbyggingu. Var þá ákveðið að einblínt skyldi á: rafeindaiðnað, lyfjaiðnað og lækningatækni. Verkefni sem voru talin sérstaklega verðmæt komu frá fyrirtækjum sem voru leiðandi í sínum geira og störfuðu á hátæknisviði, þau sköpuðu störf fyrir mjög hæft starfsfólk og höfðu möguleika á langtímavexti. Einnig var litið til fyrirtækja sem nýttu náttúruauðlindir landsins, gátu skapað afleidd tækifæri fyrir önnur fyrirtæki, sköpuðu störf hratt, staðsettu sig á minna þróuðum svæðum landsins og hjálpuðu til við að kynna Írland sem áhugaverðan stað fyrir erlenda fjárfestingu.

Snemma á níunda áratugnum höfðu mörg af leiðandi rafeindafyrirtækjum heims komið sér upp einfaldri samsetningar- og prófunarstarfsemi á Írlandi, þar á meðal Digital Equipment Corporation (1971), Measurex (1973), Northern Telecom (1973), Ericsson (1974), Data 100 (1975), NEC (1975), Nixdorf Computer (1977), Westinghouse Electric Corporation (1978), Amdahl (1979), Wang (1979), Apple (1980) og Fujitsu (1980). Þessi iðnvæðing skilaði ekki þeim launalega ábata sem menn höfðu vonast eftir, enda voru flest störfin iðnaðarstörf frekar einföld í gerðinni.

Lyfjafyrirtækin Smith Kline & French (1974), Merck, Sharp & Dohme (1976), Allergan (1977) og Eli Lilly (1981) komu einnig til Írlands. Á sviði lækningatækja komu meðal annars Baxter Travenol (1971), Abbott Laboratories (1974) og Bausch & Lomb (1980). Þessi fyrirtæki skiluðu betri launum en þau sem áður voru nefnd enda þörfnuðust þau meiri sérhæfingar og þurftu því á betur menntuðu vinnuafli að halda.

Klasar

Um miðjan níunda áratuginn færðist stefnan frá því að velja einstök fyrirtæki sem talin voru sigurstrangleg yfir í sérhæfingu á lykilsviðum hátækniiðnaðar. Þá komu meðal annars Lotus (1984), Microsoft (1985), Intel (1989), Motorola (1989), Dell (1990), HP (1995), IBM (1996), Oracle (1996), Xerox (1998) og Cisco (2007). Alþjóðleg fjármálaþjónusta varð einnig að nýjum áherslugeira á þessu tímabili. Þar undir féll bankastarfsemi, svo sem Citi (1996), Deutsche Bank (1991) og HSBC (2000); sjóðir og eignastýring, þar á meðal State Street (1996); og greiðsluþjónusta, svo sem Mastercard (2009) og PayPal (2003). Þessi síðasta bylgja kom LÖNGU EFTIR inngöngu í EB – en auðvitað voru einhverjir þættir í lagaumhverfi ESB sem auðvelduðu landnám þessara stórfyrirtækja. Þessi klasavinna hefur oft verið talinn sú ábatasamasta fyrir samfélagið í heild, enda líklega best skipulögð – þar var byggt á langri reynslu og aukinni þekkingu. Engu að síður hefur aldrei verið hrein eining um þetta ferli, eins og fara gerir, því allir sem vilja sjá geta greint að alþjóðlega auðvaldinu (lítið bara á heiti fyrirtækja og samsteypa) hefur verið hossað allnokkuð – og þá er spurt: Á hverra kostnað?

Hinar miklar efnahagsumbætur sem hafa orðið á Írlandi síðustu 70 ár eða svo eru þó ekki gallalausar og einmitt vegna þess hvernig þessi uppbygging hefur farið fram stendur landið frammi fyrir miklum áskorunum og jafnvel vanda sem það getur litlu um ráðið. Þar að auki getur það heldur illa stutt sig við ESB í þeim vanda því Evrópusambandið er samtvinnað vandamálinu – og í sumum tilfellum hýsill vandamálsins sjálfs. Og hver er þá vandinn? Jú, Írar eru háðir – of háðir segja sumir – erlendum fjárfestingum, sem gerir efnahagslífið afar viðkvæmt fyrir breytingum í alþjóðlegu efnahagsumhverfi. Hluti þessa alþjóðlega efnahagsumhverfis er einmitt Evrópusambandið. Þar á ofan getur óvissa í alþjóðlegum efnahags- og stjórnmálum, svo sem viðskiptastríð af ýmsu tagi, leikið ríki grátt sem hefur svo mjög treyst á erlendar fjárfestingar. Um þennan vanda eru Írar meðvitaðir en það sem verst er við hann, er auðvitað hvernig hann ratar ávallt beint í buddu almennings og þá helst þeirra sem stunda láglaunastörf hjá viðkomandi risafyrirtækjum.

Það er því alrangt að innganga Íra í Efnahagsbandalag Evrópu á sínum tíma hafi verið einhver töfralausn fyrir landið. Þá er rétt að athuga að allir sleggjudómar um írskt samfélag sem gjarna sjást bæði á FB og annarstaðar eru líka oftlega mjög villandi eða hreinlega rangir og eru yfirleitt til komnir af þekkingarskorti á yfirgripsmikilli sögu lands og þjóðar. Einnar merkustu menningarþjóðar álfunnar.

Sjálfur stundaði ég á árunum 1997-2000 samanburðarrannsóknir, við Royal Holloway: University of London, á völdum þáttum í menningarsögu Íra og Íslendinga og er ágætlega kunnugur landi og þjóð. Þar fyrir utan hef ég rannsakað írskar bókmenntir í áraraðir og haldið fyrirlestra um samspil írskra og íslenskra bókmennta bæði hér heima og erlendis.

Helstu heimildir:

Bourke, Richard, höf. ritstj. og McBride, Ian, höf. ritstj. The Princeton history of modern Ireland, Princeton, Princeton University Press.

Donnelly, Paul. „How foreign firms transformed Ireland’s domestic economy: The economy had a huge boost when the policy of protectionism was finally abandoned in the 1950s“ Irish Times 13. nóv. 2013

Hogan, John W. og O'Rourke, Brendan K: „Understanding the Changes to Irish Industrial Policy During the 1980s Using a Discursive Institutionalist Approach“ í Melbourne Journal of Politics, 37/2015

Við vonumst til að sjá ykkur sem flest og fagna þeim árangri sem við höfum náð með boðskapi sem hefur beinst gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Það er komin upp enn ein upplýsingaóreiðan í umræðunni um aðildarviðræður við ESB. Nú er farið að rugla saman tveimur ólíkum hlutum: aðlögun Íslands að regluverki ESB á samningstímanum og upptöku regluverks ESB við aðild.

Þessi ruglingur virðist að minnsta kosti að hluta eiga rætur að rekja til nýlegrar fréttar Sýnar/Vísis eftir viðtal við Mörtu Kos. Þar er haft eftir henni að breytingar á íslenskri löggjöf muni ekki eiga sér stað fyrr en aðildarsamningurinn hefur verið fullgiltur. Sem er rétt, enda kemur laga- og regluverkið ekki til framkvæmda fyrr en við aðild. Fréttastofan ákveður hins vegar að draga af svarinu þá ályktun að „engin aðlögun íslenskra laga að evrópsku regluverki muni eiga sér stað“ á samningstímanum.

Þetta tvennt er ekki það sama.

Og það sést ágætlega á fyrri ummælum Kos sjálfrar. Í viðtali við norska ríkisútvarpið NRK 21. maí 2025 lýsti hún aðildarferlinu þannig að það snerist að miklu leyti um að aðlaga löggjöf umsóknarríkisins að löggjöf Evrópusambandsins.

Samningsrammi Íslands er enn skýrari. Þar segir að lokunarviðmið geti meðal annars varðað „legislative alignment with the acquis“, þ.e. aðlögun löggjafar að regluverki ESB. Þar er jafnframt gerð krafa um þá stjórnsýslu- og dómskerfisgetu sem þarf til að framkvæma regluverkið.

Og í 33. lið samningsrammans segir:

„Iceland’s correct transposition and implementation of the acquis, including effective and efficient application through appropriate administrative and judicial structures, will determine the pace of negotiations.“

Rétt innleiðing og framkvæmd regluverksins, meðal annars í gegnum viðeigandi stjórnsýslu- og dómskerfi, ræður sem sagt hraða viðræðnanna.

Það er því ekkert óljóst hvort aðlögun eigi sér stað á samningstímanum. Hún er hluti af aðildarferlinu og framgangur viðræðnanna ræðst meðal annars af því hvernig umsóknarríkinu gengur að undirbúa sig fyrir aðild.

En hvað er þá verið að aðlaga og hvað er átt við með upptöku regluverksins?

Regluverk ESB, acquis, er heild þeirra laga, reglna, réttinda og skyldna sem fylgja aðild að sambandinu. Þar undir fellur meðal annars löggjöf ESB, svo sem reglugerðir og tilskipanir, dómaframkvæmd og aðrar skuldbindingar sem aðildarríkin eru bundin af.

Upptaka regluverksins fylgir aðildinni. Ísland tekur ekki á sig réttindi og skyldur aðildarríkis meðan viðræður standa yfir og ESB-reglur fá ekki hér réttaráhrif á grundvelli aðildar sem enn hefur ekki átt sér stað.

En ríkið þarf að vera tilbúið til þess þegar aðild tekur gildi.

Það er aðlögunin.

Á samningstímanum er íslenska kerfið borið saman við regluverk ESB. Farið er yfir hvaða lög og reglur samræmast því þegar, hvað þarf að breytast, hvaða stofnanir þurfa að vera til staðar, hvaða hlutverki þær þurfa að gegna og hvort stjórnsýslan hafi mannafla, þekkingu, eftirlitskerfi og aðra getu til að framkvæma reglurnar.

Sumt þarf að gera á samningstímanum til að uppfylla opnunar- eða lokunarviðmið. Annað er undirbúið þannig að það geti tekið gildi við aðild.

Þess vegna fara þessi tvö ferli saman: Ísland aðlagar lög, stjórnsýslu og stofnanir á samningstímanum svo ríkið verði í stakk búið til að taka á sig regluverk ESB við aðild.

Það er líka nákvæmlega það sem gerðist í síðustu aðildarviðræðum Íslands.

Þegar svar Kos um breytingar á íslenskri löggjöf er sett fram sem staðfesting á því að engin aðlögun fari fram á samningstímanum er verið að gefa allt aðra mynd af ferlinu en bæði samningsramminn og Kos sjálf hafa áður lýst.

Og nú er þessi túlkun farin að lifa sjálfstæðu lífi í umræðunni. Því er haldið fram að engin aðlögun þurfi að eiga sér stað, engar breytingar þurfi að gera og Ísland geti í raun lokið viðræðunum áður en nokkuð slíkt gerist, án nokkurrar skuldbindingar.

Það stenst ekki gögnin.

Þarna þurfa fjölmiðlar að vanda sig betur. RÚV, Sýn og Vísir hafa þegar átt sinn þátt í þeirri upplýsingaóreiðu sem hefur skapast um aðildarferlið. Þegar þjóðin á að taka afstöðu til þess hvort viðræðurnar verði hafnar aftur er lágmarkskrafa að fólk fái skýrar upplýsingar um hvað gerist á samningstímanum og hvað gerist fyrst við aðild.

Það er nóg af gögnum til. Það þarf bara að lesa þau.

Fundurinn er opinn og öll velkomin.

Nánar um frummælendur:

Patricia McKenna er þekktur írskur mannréttindalögfræðingur og einarður umhverfissinni. Hún sat á þingi Evrópusambandsins frá 1994 til til 2004 og var um skeið varaformaður umhverfissinna á þinginu, það er græna flokkahópsins þar.
Patricia McKenna hefur sótt mál fyrir dómstólum þar sem hún kvað það ekki vera í samræmi við lög að nýta skattfé borgaranna til einhliða áróðurs í þjóðaratkvæðagreiðslum um málefni runnin undan rifjum Evrópusambandsins.
Patricia McKenna þekkir mjög vel til þess hvernig írskir landbúnaðar- og sjávarútvegshagsmunir hafa verið fyrir borð bornir í Evrópusambandinu og hvernig samningar sem írsk stjórnvöld hafa gert við ESB  til varnar þessum hagsmunum hafa ekki staðist.

Thomas Pringle sat á írska þinginu frá 2011 til 2024, og átti hann á þessum árum bæði sæti í sjávarútvegsmála- og landbúnaðarnefnd þingsins svo og í dómsmálanefnd. Hann hefur verið gagnrýninn á miðstýringu frá Brüssel  og hefur hann meðal annars farið með mál fyrir Evrópudómstólinn þar sem hann hefur fært rök fyrir því að ýmsar reglugerðir Evrópusambandsins í samræmingarátt séu utan lögbundinna valdheimilda.
Thomas Pringle er frá Killybegs sem hefur stærstu sjávarútvegshöfn Írlands. Hann hefur starfað við vinnslu sjávarafurða og þekkir vel til sjávarútvegsmála og hvernig þeim hefur reitt af innan ESB.

Frummælendur munu gefa kost á viðtölum eftir fundinn í Þjóðminjasafninu. Sé áhugi á viðtölum á öðrum tímum, hvort sem er fyrir eða eftir fundinn, verður hægt að leita milligöngu hjá Þorleifi Gunnlaugssyni sími 8204020, netfang thorleifur.gunnlaugsson@gmail.com og Ögmundi Jónassyni 8946503, netfang ogmundur@ogmundur.is

Síðari fundur dagsins var á vegum Sósíalistaflokks Íslands sem bauð Kareni Sunds, sérfróðum Evrópusambandsandstæðing til landsins til að halda erindi á vegum flokksins. Fór Karen vítt og breytt um völlinn og talaði meðal annars áhrif Evrópusambandsins á vinnumarkaðsmálin í Danmörku, afhverju dönsk þjóð forðast evruna eins og heitann eldinn, um hernaðarmálin og útgjaldaaukningu sambandsins til hernaðarbrasks.

Margvíslegir upplýsingafundir hafa verið haldnir, eins og hvað varðar Evrópusambandið og Ísrael, hervæðingu Evrópusambandsins, um sjávarútvegsmál, landbúnaðarmál og um stofnanir sambandsins og uppbyggingu þess. Til Vinstri við ESB hefur verið virkt á Facebook og deilt þar greinum þeim sem eru í senn upplýsandi og eru félagslega þenkjandi á breiðum grundvelli. Þá hefur félagið staðið að myndbandagerð þar sem einstaklingar hafa tjáð hug sinn um Evrópusambandið og reynt á lifandi og upplýsandi hátt að skýra út áhrif inngöngu, jafnvel umsóknarferlisins á íslenskt samfélag.

Um helgina var haldinn fundur sem sneri að upplýsingafrelsi innan ESB og hvernig sambandið er að vígbúast á ótrúlegum skömmum tíma. Var fundurinn í fundarröð Ögmundar Jónassonar sem hann nefnir ,,Til róttækrar skoðunar“. Nokkur nöfn sem vinstri menn kannast við héldu erindi í gegnum myndband en þar má nefna Thomas Fazi, Husseyni Dogru og Alfred de Zayas. Þá ávarpaði Jeffrey Sachs fundinn í gegnum fjarfundarbúnað. Hér má lesa hugleiðingar Ögmundar um fundinn: https://www.ogmundur.is/is/greinar/upplysandi-fundur-um-esb-vigvaedingu-og-ritskodun

Það er langt síðan að sú hreyfing fólks sem telst til vinstri í pólitík, hvort sem það skilgreinir sig til félagshyggjufólks, sósíalista, friðarsinna eða hvaðeina hefur þurft að taka jafnmikið höndum saman til verndar fullveldi landsins og því valdahlutfalli sem raskast með framsali þess til yfirþjóðlegs ríkjasambands. Efni þess fundar sem haldinn var um helgina ristir einmitt inn í hjarta þess vinstri sem við þekkjum; friðelskandi fólks sem hafnar hervæðingu og heimsvaldahyggju gömlu nýlenduveldanna sem ráða ríkjum í Evrópusambandinu.

Það þarf alla á dekk. Fólk getur skrifað pistla eða skoðanagreinar. Fólk getur talað við vini sína, kunningja og vinnufélaga. Fólk getur mætt á opna fundi allra þeirra sem halda fundi þessa daganna um þessi mál og tekið til máls út frá þeirri þekkingu sem það hefur. Það er hægt að gera margt. Það eru ekki nema tæpar þrjár vikur til stefnu og þessi barátta skal vinnast.

Til Vinstri við ESB óskar landsmönnum öllum og verkafólki um allan heim gleðilegs baráttudag verkalýðsins. Ef ekki hefði verið fyrir stritandi alþýðu vor lands hefði sjálfstæðisbaráttan verið hálfu þyngri og þau réttindi sem áunnust þegar leið á sjálfstæðisöldina voru vegna óstöðvandi baráttuanda vinnandi fólks fyrir bættum réttindum og kjörum fyrir land og lýð. Það er það því vel við hæfi að gefa Jóhannesi úr Kötlum orðið sem orti þetta ljóð í tilefni að sjálfstæði Íslands 1944 og á vel við í tilefni að 1. maí.

Lands míns föður

Land míns föður, landið mitt,
laugað bláum straumi:
eilíft vakir auglit þitt
ofar tímans glaumi.
Þetta auglit elskum vér,
— ævi vor á jörðu hér
brot af þínu bergi er,
blik af þínum draumi.

Hvíslað var um hulduland
hinst í vestanblænum:
hvítan jökul, svartan sand,
söng í hlíðum grænum.
Ýttu þá á unnarslóð
Austmenn, vermdir frelsisglóð,
fundu ey og urðu þjóð
úti í gullnum sænum.

Síðan hafa hetjur átt
heima í þessu landi,
ýmist borið arfinn hátt
eða varist grandi.
Hér að þreyja hjartað kaus,
hvort sem jörðin brann eða fraus,
— flaug þá stundum fjaðralaus
feðra vorra andi.

Þegar svalt við Sökkvabekk
sveitin dauðahljóða,
kvað í myrkri um kross og hlekk
kraftaskáldið móða.
Bak við sára bænarskrá
bylti sér hin forna þrá,
þar til eldinn sóttu um sjá
synir vorsins góða.

Nú skal söngur hjartahlýr
hljóma af þúsund munnum,
þegar frelsisþeyrinn dýr
þýtur í fjalli og runnum.
Nú skal fögur friðartíð
fánann hefja ár og síð,
varpa nýjum ljóma á lýð
landsins, sem vér unnum.

Hvort sem krýnist þessi þjóð
þyrnum eða rósum,
hennar sögur, hennar ljóð,
hennar líf vér kjósum.
Ein á hörpu íss og báls
aldaslag síns guðamáls
æ hún leiki ung og frjáls
undir norðurljósum.

Til Vinstri blæs til fundar um þá staðreynd að Evrópusambandið er smátt og smátt að sameinast undir eina utanríkisstefnu meðfram varnarmálum. Fundinum stýrir Margrét Pétursdóttir og frummælendur verða þau Steinunn Þóra Árnadóttir, Haraldur Ólafsson og Tinna Þorvalds Önnudóttir.

Við hvetjum alla okkar félaga að mæta því þetta er málefni sem snertir okkur sem til vinstri erum djúpt. Ísland á að vera um ókomna tíð herlaust land, laust við allar þrætur stórveldanna og taka stöðu með þeim sem veikast standa.

Gleymum því ekki að við erum evrópusinnar en um leið andstæðingar aðildar Íslands að Evrópusambandinu.

Ísland utan ESB, vinstra megin!

Á laugardaginn 25. apríl fór fram fundur um sjávarútvegsmál og ESB. Fundurinn fór fram á Akureyri og var mjög fróðlegur og upplýsingagefandi. Fundarstjóri var Jana Ingibjargar Jósepsdóttir og framsögumenn voru þeir Hjörtur J. Guðmundsson alþjóðastjórnmálafræðingur, Mikael Snær Gíslason BSc. í líftækni og fyrrum sjómaðurinn Jón Þór Sigurðarson. Fjölluðu þeir um hverjir möguleikar Íslands væru gagnvart einhverskonar varanlegri undanþágu Íslands í aðildarviðræðum við Evrópusambandið, um hvernig þróun Möltu og sjávarútvegsins hefur verið eftir aðild landsins og um það hvers vegna Noregur væri eins mótfallið inngöngu í Evrópusambandið og raun ber vitni.

Einnig viljum við benda ykkur á nokkrar greinar sem hafa verið útgefnar um þessi mál á síðustu dögum og misserum.

Hér er útdráttur úr grein Guðmundu G. Guðmundsdóttur um hernaðarmál sem hún skrifaði á Vísi. Það er táknrænt því Til Vinstri við ESB heldur fund um Hervæðinguna og ESB í Þjóðminjasafninu næstkomandi laugardag kl 12. Hér er hlekkur á grein Guðmundu: https://www.visir.is/g/20262875268d/tolum-hatt-og-stolt-um-frid-segjum-nei-vid-hervaedingunni

Þá er athyglisverð grein Ernu Bjarnadóttur hagfræðings sem hefur yfirskriftina ,,Um margt að semja” - eða hvað? Þar bendir Erna aðildarsinnum á það sé vel þekkt að Evrópusambandið veitir ríkjum í aðildarferli frest og/eða sértækar leiðir til þess að aðlagast reglum sambandsins. Slíkur frestur víkur þó ekki frá meginureglunni um að aðildarríki gangist að fullu undir skilmála sambandsins.

Þá er ekki ónýtt að enda á því að benda á grein Tjörva Schiöth á Neistar.is sem hefur þá hreinskiptu fyrirsögn að ,,Evrópusambandið er verulega ólýðræðisleg stofnun”. Fyrir neðan er útdráttur úr greininni og hér er hlekkur: https://neistar.is/greinar/evropusambandid-er-verulega-olydraedisleg-stofnun/

Að lokum viljum við minna enn og aftur á fund Til Vinstri við ESB um Hervæðinguna og ESB í Þjóðminjasafninu kl 12, laugardaginn 2. maí. Tilvinstri.is auglýsir þann viðburð svo nánar.

Til Vinstri við ESB hélt nýverið tvo fundi um landbúnaðarmál. Fyrri fundurinn var haldinn í Tryggvaskála á Selfossi 15. mars en hann var vel sóttur og heppnaðist vel. Frummælendur voru þau Erna Bjarnadóttir hagfræðingur, Þorsteinn Ólafsson líffræðingur og formaður samtakanna, rithöfundurinn og fyrrum bóndinn Þorsteinn Bergsson. Töluverðar umræður sköpuðust en bændur af Suðurlandi fjölmenntu á fundinn og ríkti mikil baráttuandi gegn mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Síðari fundurinn var haldinn í Kakalaskála í Skagafirði og voru frummælendur þeir sömu og var þar sömuleiðis mikill samtakamáttur og ágætur fjöldi.

Þá verður haldinn fundur sjávarútvegsmál og ESB næstkomandi laugardag á Hótel KEA á Akureyri. Fundurinn er öllum opinn og hefst kl. 14. Frummælendur verða Hjörtur J. Guðmundsson alþjóðastjórnmálafræðingur, Jón Þór Sigurðarson fyrrverandi sjómaður, Mikael Snær Gíslason B.Sc í líftækni en Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir bæjarfulltrúi á Akureyri stýrir fundinum. Hvetjum við alla sem heimagengt eiga til að mæta, fræðast og spyrja spurninga.

Á komandi mánuðum munu svo samtökin taka enn frekari þátt í umræðunni um atkvæðagreiðslu um umsókn að Evrópusambandinu. Slíkir fundir sem samtökin hafa haldið eiga að vera öllum til gagns og eru til þess fallnir til að halda niðri þeirri upplýsingaóreiðu sem verður oft til þegar slík stór og umdeild mál eru sett á dagskrá.

Stofnun Suðurlandsdeildar og fundur um landbúnaðarmál

Næstkomandi sunnudag, 15. mars, verður efnt til fundar um landbúnaðarmál á Selfossi þar sem jafnframt fer fram formleg stofnun Suðurlandsdeildar Til vinstri við ESB.

Félagar og áhugafólk er eindregið hvatt til að mæta og taka þátt í umræðunni. Mikilvægt er að við fjölmennum og kynnum okkar sjónarmið varðandi íslenskan landbúnað og hugsanleg áhrif Evrópusambandsaðildar.

Hægt er að nálgast Facebook-viðburð fundarins hér og hvetjum við alla til að deila honum áfram: https://fb.me/e/5pfYsPCsU.

Starfshópar Til vinstri við ESB

Þegar er byrjað að mynda starfshópa um ýmislegt sem varðar Ísland og ESB. Við viljum hvetja félaga til að taka þátt í þessum hópum og jafnvel stofna nýja. Þeir sem vilja koma að stofnun nýrra hópa geta gert það í samráði við formann félagsins, Þorstein Bergsson (beintafaugum@simnet.is).

Eftirfarandi hópar og deildir eru komnar á laggirnar:

• Suðurlandsdeild: ESB og landbúnaðarmál – Ábyrgðarmaður: Þorsteinn Ólafsson.

• Norðurlandsdeild: ESB og sjávarútvegsmál – Ábyrgðarmaður: Jón Þór Sigurðsson (jonth.nordahl@gmail.com).

• Stríð, friður og ESB – Ábyrgðarmaður: Guttormur Þorsteinsson (guttormurinn@gmail.com).

• Efnahagsumhverfi Evrópusambandsins – Ábyrgðarmenn: Guðmundur Auðunsson (mummi@btinternet.com) og Jökull Sólberg (jokull@solberg.is).

Eitt og annað

✍️ Að kíkja í pakkann: Jökull Sólberg skrifar grein á Vísi þar sem hann fer yfir hvers vegna ekki sé rétt að Ísland geti litið til fordæma um sérákvæði líkt og Danmörk. „Þessi þjóðaratkvæðagreiðsla snýst um inngöngu í ESB fremur en að fá að vita hver sérákvæðin verða.“ Lestu greinina hér.

🎞️ Upptaka af tölu Ögmundar: Fundur Ögmundar Jónassonar á Akureyri og formlega stofnun Norðurlandsdeildar fór fram nýlega. Fyrir þau sem misstu af upphafsfundinum okkar þann 10. janúar sl. undir yfirskriftinni „ESB: Frá samvinnu til miðstýringar“, hefur nú verið birt upptaka af fundinum.

📱 ESB og Auðkenni: Jökull bendir á hvernig fyrirtækið Auðkenni hefur þrefaldað starfsmannafjölda sinn til að mæta nýjum og íþyngjandi kröfum frá Evrópu, þrátt fyrir að Ísland hafi verið langt á undan öðrum þjóðum í þessum efnum. Lestu greinina hér.

📢 Fjölmiðlar og afvegaleiðing: Í nýjasta fréttabréfi Ögmundar Jónassonar (7. mars) er fjallað um atkvæðagreiðslu um ESB og þá kröfu að fjölmiðlar upplýsi þegar stjórnmálamenn afvegaleiða umræðuna. Hlekkur á grein.

🚜 Landbúnaðurinn: Erna Bjarnadóttir hefur verið ötull penni að undanförnu og birtir frábærar greinar á Facebook-síðu sinni sem við hvetjum fólk til að kynna sér. Grein í Feyki - og grein í Morgunblaðinu.

📋 Við minnum einnig á að stofnfundargerð samtakanna frá fundinum að Horninu við Hafnarstræti þann 10. janúar hefur nú verið gerð aðgengileg fyrir félagsmenn.

✅ Minnum á að hægt er að skrá sig formlega í samtökin í gegnum netfangið tilvinstri@tilvinstri.is. Við þurfum öll að hjálpast að við að ná utan um umræðuna – deilið endilega efninu sem víðast!

Stofnun Norðandeildar Til Vinstri við ESB

Athygli er vakin á því að í framhaldi af opnum fundi á hótel KEA á Akureyri klukkan 14:00 á laugardag um þróun Evrópusambandsins – ESB: Frá samvinnu til miðstýringar - á vegum Ögmundar Jónassonar verður efnt til stofnfundar norðandeildar Til vinstri við ESB á Kaffi Ilmi, Hafnarstræti 107.

Fundurinn á Kaffi Ilmi hefst klukkan 16:15 og verður Þorsteinn Bergsson formaður Til vinstri við ESB fundarstjóri. Hægt verður að fá kaffi og te á staðnum. Reikna má með því að fundurinn á Kaffi Ilmi standi í um klukkutíma.

Núverandi félagar í Til vinstri við ESB og þau sem áhuga hafa á því að gerast félagar eru hvött til þess að mæta á stofnfund norðandeildarinnar.

Sama gildir um KEA fundinn. Reikna má með því að fólk úr öllu pólitíska litrófinu sæki þann fund en mikilvægt er að hann verði sem fjölsóttastur og er nauðsynlegt að allir leggist á eitt um að hvetja fólk til þess að mæta. KEA fundurinn verður sambærilegur fundi sem haldinn var í Safnahúsinu í Reykjavik laugardaginn 10. janúar í aðdraganda þess að Til vinstri við ESB var stofnað. Yfirskriftin var þá sú sama og nú. ESB: Frá samvinnu til miðstýringar.

Reynslan að sunnan var sú að fyrri fundurinn varð til þess að kveikja áhuga margra um að mæta á síðari fundinn. Eins og sjá má á meðfylgjandi auglýsingu verður Guðbjörg Sveinsdóttir fundarstjóri á KEA fundnum en hún er nýkjörinn varaformaður Til vinstri við ESB.

Eitt og annað

🇨🇭 Jacques Baud er svissneskur greinandi alþjóðastjórnmála sem Evrópusambandið hefur bannfært vegna skoðana sinna, gert ókleift að ferðast innan ESB, lokað á bankareikninga hans og fryst eigur. Allt þetta vegna “rangra“ skoðana um Úkraínustríðið. Hlekkur

🚗 Ísland stendur utan tollabandalags ESB og sleppur því við sívaxandi verndartolla sambandsins. Nýlegt dæmi eru allt að 40% tollar á kínverska rafbíla sem leggjast á evrópsk heimili. Hlekkur

🌍 Systursamtökin Heimssýn fjölluðu um stofnun Til Vinstri við ESB. Hlekkur

✅ Nú er hægt að skrá sig formlega í samtökin - ekki bara á þennan póstlista sem er fyrir enn víðari hóp. Um sinn verður þetta einfaldlega í gegnum netfangið tilvinstri@tilvinstri.is.

🤝🏻 Þeir sem vilja leggja okkur lið eru beðnir um að svara þessum pósti. Hvort sem þú ert að skrifa greinar, tala um Evrópusambandið á samfélagsmiðlum eða viljir hjálpa til við hvað sem er, vinsamlegast sendu okkur línu. Við þurfum öll að hjálpast að - ekki síst við að ná utan um umræðuna og miðla sem flestu í þessu fréttabréfi, svo félagar komi auga á það og dreifi því sem víðast.

📋 Fundargerð stofnfundar haldinn að Horninu við Hafnarstræti 10. janúar 2026

Samtökin Til Vinstri við ESB voru stofnuð í dag en markmið þeirra er að standa gegn tilraunum til að innlima Ísland í Evrópusambandið.

Tugir manna sóttu stofnfundinn og fjöldi fólks tók þátt í gegnum fjarfundabúnað.

Heimasíða hefur verið sett á laggirnar og unnið er að uppsetningu hennar.

Samtökin byggja á svohljóðandi stefnuyfirlýsingu sem samþykkt var samhljóða á fundinum:

• Samtökin vilja að Ísland leggi lóð sín á vogarskálar friðar, lýðræðis og mannúðar og beiti sér jafnframt gegn arðráni nýlenduvelda, bæði gamalla og nýrra.

• Fámenn þjóð getur gegnt þýðingarmiklu hlutverki í veröld þar sem nýlendustefna sækir í sig veðrið sem aldrei fyrr og ófriðarblikur eru á lofti.

• Við leggjum upp úr alþjóðlegu samstarfi á sviði vísindarannsókna, menningar og mennta og viljum styrkja og efla þær alþjóðlegu stofnanir sem ætlað er að sinna slíku hlutverki.

• Sérhverri þjóð ber að horfa til þess hvar hún geti best orðið að gagni í samfélagi þjóðanna. Íslendingar hafa getið sér gott orð fyrir framlag á sviði jafnréttis- og annarra mannréttindamála, hafréttarmála, eldfjallarannsókna og vinnslu grænnar orku svo nokkrir þættir séu nefndir um uppbyggilegt og mikilvægt starf í alþjóðlegri samvinnu.

Samningurinn um hið Evrópska efnahagssvæði (EES) hefur tvímælalaust orðið óhagstæðari með þeim breytingum sem hann hefur tekið frá því hann var undirritaður á fyrri hluta tíunda áratugar síðustu aldar – var hann þó alla tíð gagnrýni verður. Þeir fyrirvarar sem samningamenn Íslands reyndu að setja til varnar stjórnarskránni og sjálfsákvörðunarrétti þjóðarinnar hafa verið látnir víkja hver á fætur öðrum. Það sem átti að verða samningur hefur orðið að einhliða valdboði. Fyrir bragðið hefur Ísland jafnt og þétt sogast inn í sífellt harðskeyttari, ágengari og miðstýrðari markaðsvæðingu Evrópusambandsins. Fulltrúar fjármagnsafla hafa fagnað þessari þróun og þá sérstaklega hve auðvelt atvinnurekendum hefur reynst að skáka réttindalitlu verkafólki landa á milli sjálfum sér til ávinnings. Innviðir samfélaganna hafa hinsvegar ekki boðið verkafólk velkomið og hefur fylgifiskur þessara fólksflutninga á forsendum fjármagnsins þess vegna oftar en ekki leitt til aukinnar misskiptingar. Evrópusambandið stefnir hraðbyri í átt til vígvæðingar og hafa íslensk stjórnvöld látið berast með þeim straumi. Evrópusambandið og NATÓ hafa orðið við kröfu hergagnaiðnaðarins um stóraukin útgjöld til hernaðar og hefur sjaldan verið eins brýnt og nú að friðelskandi fólk segi sig frá stríðsöflunum. Evrópskur her er handan við hornið og verða Íslendingar í fullri alvöru að spyrja sjálfa sig hvort þeir vilji búa börnum sínum og samfélagi það hlutskipti til framtíðar að þjóna undir vopnum evrópsku herveldi eða hvort þeir vilji gerast málsvarar friðar í heiminum. Þetta er raunveruleg spurning sem Íslendingar standa frammi fyrir. Við munum beita okkur af alefli fyrir því að þjóðin hafni aðild að Evrópusambandinu.

Ísland utan ESB – Vinstra megin!

• Framkvæmdastjórn samtakanna skipa:

• Formaður - Þorsteinn Bergsson, Egilsstaðir.

• Varaformaður - Guðbjörg Sveinsdóttir, Kópavogur.

• Ritari - Margrét Pétursdóttir, Hafnarfjörður.

• Gjaldkeri - Ágúst Valves Jóhannesson, Kópavogur.

• Meðstjórnandi - Jökull Sólberg Auðunsson, Reykjavík.

Til vara:

• Bjarni Harðarson, Selfoss.

• Þorleifur Gunnlaugsson, Hveragerði.

• Sjöfn Ingólfsdóttir, Reykjavík.

Aðrir í aðalstjórn:

• Anna Gunnlaugsdóttir, Reykjavík.

• Árni Daníel Júlíusson, Reykjavík.

• Ásdís Helga Jóhannesdóttir, Kópavogur.

• Baldvin H. Sigurðsson, Akureyri.

• Guðmundur Auðunsson, Bretland.

• Hjálmdís Hafsteinsdóttir, Hveragerði.

• Sólveig Anna Jónsdóttir, Reykjavík.

• Tinna Þorvalds Önnudóttir, Reykjavík

• Þórarinn Magnússon, Skagafjörður

www.tilvinstri.is

Í ákafa okkar við að boða til stofnfundar „Til vinstri við ESB“ í síðasta bréfi láðist okkur að láta stefnuyfirlýsinguna fylgja með, þrátt fyrir að vísað væri í hana. Biðjumst við velvirðingar á þeim mistökum, en hér bætum við úr því enda er hún grunnurinn að því öfluga starfi sem framundan er.

Hér má nálgast stefnuyfirlýsinguna í heild sinni

Í stefnunni er kjarni málsins dreginn fram: Að Ísland eigi að skipa sér í sveit með friði, lýðræði og mannúð en hafna þeirri þróun sem hverfist um markaðsvæðingu og vígvæðingu Evrópusambandsins. Við viljum alþjóðlegt samstarf á okkar forsendum, ekki valdboð.

Áminning um morgundaginn

Við minnum svo á að við hittumst á morgun, laugardag, kl. 14:00 á Horninu í Hafnarstræti. Þar munum við formlega stofna samtökin, kjósa stjórn og leggja línurnar fyrir baráttuna gegn inngöngu í ESB.

Fyrir þau ykkar sem vilja hita upp fyrir átökin hvetjum við ykkur eindregið til að mæta fyrst á fund Ögmundar Jónassonar í Safnahúsinu við Hverfisgötu kl. 12:00. Sá fundur er þörf áminning um hvernig ESB hefur þróast frá samvinnu til miðstýringar.

Sameinumst strax frá fyrsta degi. Tökum slaginn fyrir fullveldið og velferðina – vinstra megin!

Sjáumst á morgun.

Undirbúningshópur

Við höfum pantað lítinn sal á Horninu í Hafnarstræti og reiknum með því að hefja fund okkar klukkan 14:00 næstkomandi laugardag. Við reiknum með því að fundurinn standi ekki lengur en í hálfan annan tíma og verði lokið eigi síðar en kl 16.00.

(Zoom linkur fyrir þá sem komast ekki en vilja fylgjast með fundinum)

Hægt verður að kaupa einhvern snarlmat á Horninu sem kemur sér vel fyrir þau sem koma beint af fundi Ögmundar Jónassonar í Safnahúsinu við Hverfisgötu sem gert er ráð fyrir að standi frá 12:00 til 13:30. Fundurinn í Safnahúsinu hefur yfirskriftina ESB: Frá samvinnu til miðstýringar og er hann góð upphitun fyrir okkar fund og hvetjum við eindregið til þess að fjölmennt verði á hann. Það skiptir máli að allir baráttufánar verði dregnir að húni!

Hér er slóð á fund ÖJ sem gjarnan má dreifa sem víðast auk þess að fólk boði komu sína á þann fund: https://fb.me/e/3oqcC2g4f
Heimasiða Ögmundar er ogmundur.is en þar segir einnig frá þeim fundi.

Þau sem eru á öðru pólitísku róli en við en sammála okkur varðandi ESB aðild fagna tilkomu okkar félags, vel vitandi að því er ekki stefnt gegn öðrum félögum sem þátt taka í baráttunni gegn ESB-aðild Íslands. Mikilvægt er að allt pólitíska litrófið komi að þeirri baráttu.

Til undirbúnings Til vinstri við ESB var send út stefnuyfirlýsing og er boðað til þessa fundar á grunvelli hennar:

Tillaga að lögum er síðan hér

Á laugardagsfundinum á Horninu verður lögð fram tillaga um stjórnarmenn og hefur verið reynt að horfa til þess að hún gæti orðið sameinandi á vinstri kantinum auk þess sem kynjahlutföll og búseta var höfð í huga.

Ef okkur auðnast að verða sammála um það sem lagt verður fram væri komið að meginverkefni fundarins, en það er að leggja á ráðin um baráttuna framundan, hvernig safna megi liði og koma okkar sjónarmiðum á framfæri.

Hugmyndin er sú að vilji menn gera breytingar á stefnu, lögum eða mannvali til forystu bíði það aðalfundar sem haldinn verði síðar á árinu.

Gangi þetta eftir gætum við tekið flugið saman strax frá fyrsta degi.

Það sem máli skiptir nú er að finna fyrir styrk hvert frá öðru og láta þjóðfélagið heyra strax frá fyrsta degi að vinstri menn ætla ekki að láta draga sig inn í Evrópusambandið sem gerst hefur sífellt miðstýrðara, markaðssæknara og hervæddara. Fyrirsjáanlegt er framhald á þeirri þróun.

Við þurfum að láta það skiljast að vinstri menn vilja fjölþjóðlega samvinnu en aðeins á friðsamlegum, lýðræðislegum og uppbyggilegum nótum. Upp á slíkt býður Evrópusambandið hins vegar ekki eins og við þekkjum.

Undirbúningshópur